ދިވެހިރާއްޖޭގެ ލާމަރުކަޒީ ގާނޫނުގެ ފަސްވަނަ ބާބު، އާދެ، ސިޓީ ކައުންސިލްގެ ބާބުގެ މާއްދާތައް ބައްލަވާލައްވައިފި ނަމަ ފެނިވަޑައިގަންނަވާނީ ވަރަށް ބޮޑު މަންޒަރެކެވެ.
ސިޓީ ކައުންސިލްގެ ބާރުތައް ހިމެނޭ 39 ވަނަ މާއްދާގެ ހަމަ ހުރިހާ އަކުރެއްހެން ދޭހަކޮށްދެނީ އެއްކަމެކެވެ. އެއީ ސިޓީ ކައުންސިލްގެ ދައުރު ބިނާވެފައި އޮންނަނީ ސަރުކާރުގެ އެކިއެކި މިނިސްޓްރީތަކާއި ދައުލަތުގެ އެހެން އިދާރާތަކާ ގުޅިގެން މަސައްކަތް ކުރުމުގެ ރޫހުގެ މައްޗަށް ކަމެވެ. ނަކަލެއްގެ ގޮތުން 39 ވަނަ މާއްދާގެ (ނ) ބަޔާންކޮށްލާނަމެވެ.
"ތަރައްޤީގެ އެކިއެކި މަޝްރޫޢުތައް ރާވާ ހިންގުމުގައި ސަރުކާރުގެ މިނިސްޓްރީތަކަށް ރައްޔިތުންގެ ފަރާތުން ލަފަޔާއި، މަޝްވަރާދިނުމާއި، ސަރުކާރުގެ މިނިސްޓްރީތަކުން ކައުންސިލްގައި ހިންގާ މަޝްރޫޢުތައް ހިނގާ ނުހިނގާގޮތް ބެލުމުގައި އެހީތެރިވެދީ، އެ މިނިސްޓްރީތަކަށް ޖަވާބުދާރީވެ އެ މިނިސްޓްރީތަކުން ކަނޑައަޅާ ގޮތަކަށް ޤަވާއިދުން ރިޕޯޓް ހުށަހެޅުން."
އެއް ރޮއްޖަށް ވުރެ ގިނަ ރޮދިން 39 ވަނަ މާއްދާ އާއި އޭގެ އިތުރުން 40 ވަނަ މާއްދާ "ސިޓީ ކައުންސިލުން ދޭ ރައްވެހިކަމުގެ ހިދުމަތް"ތަކުގެ އަކުރުތައް ކިޔާއިރު ވެސް އެ ރޫހު ދޭހަވެ އެވެ. އަދި އެއާ އެކު، ވަރަށް ފާޅުކަން ބޮޑު ގޮތެއްގައި ދޭހަވެގެންދާ އަނެއް ކަމަކީ، ސިޓީ ކައުންސިލްތަކުގެ މައްސޫލިއްޔަތުތައް އަދާކުރުމުގައްޔާއި ބާރުތައް ހިންގުމުގައި ދިވެހިރާއްޖޭގެ ގާނޫނުއަސާސީ އާއި ގާނޫނުތަކާ އެއްގޮތްވާ ގޮތުގެ މަތިން މެނުވީ ނޫނީ ކައުންސިލެއް އޭގެ އަމިއްލަ ގުނަވަނެއްގެ ގޮތުގައި ހަރަކާތްތެރި ވެވިދާނެ ކަމުގެ ދަލީލެއް މިއިން އަކުރަކުން ނުދައްކާ ކަމެވެ.
ކަންމިހެން އޮތް ހިނދު، ގާނޫނުއަސާސީގެ ލާމަރުކަޒީ އުސޫލުން އިދާރާތައް ހިންގުމުގެ ބާބު، އާދެ، އަށް ވަނަ ބާބަށް ކަޅިހިންގާލުން މުހިއްމެވެ. އެންމެ ހަ މާއްދާ އެކުލެވިގެންވީ، ވަރަށް ކުރު، އެހެން ނަމަވެސް ވަރަށް ފޮނި ބާބެކެވެ.
ދެހާސް އަށް ވަނަ އަހަރު ފުރަތަމަ ފަހަރަށް ދިވެހިރާއްޖޭގައި ސިޔާސީ ޕާޓީ އެކުލެވޭ ޑިމޮކްރެޓިކް ނިޒާމް ތައާރަފް ކުރުމަށް އެކުލަވާލި ގާނޫނުއަސީސީގެ އެންމެ އައުލާ އެއްސިފަ ބަޔާންވެގެންވި ބާބެވެ. ތިން ބާރު ވަކިވެގެންވީ ނިޒާމެއްގައި އެކުލެވޭ، ރައްޔިތުންގެ ކަންކަން ތަރުތީބުކޮށް ހިންގުމަށް ރާއްޖޭގެ އިދާރީ ދާއިރާތައް ޖުމްލަ 21 ދާއިރާއަކަށް ބެހުނު ހިނދު އެ ދާއިރާތައް ހިންގަން ވާނީ ލާމަރުކަޒީ އުސޫލުން ކަމުގައި ގާނޫނު އަސާސީގެ 230 (ހ) ބަޔާންކުރެ އެވެ. އަދި އެކަން އެގޮތަށް ކުރުމަށްޓަކައި އެ މާއްދާގެ (ށ)ގެ ދަށުން 200 ކައުންސިލް ރައީސުލްޖުމްހޫރިއްޔާ އަށް ލިބިދެވޭ ބާރުގެ ދަށުން މި ވަނީ އުފައްދާފަ އެވެ.
ލާމަރުކަޒީ ގާނޫނުގެ މާއްދާތަކުން ވެސް އެނގޭ އެއްޗަކީ، ކައުންސިލްތަކަކީ ރައްޔިތުންނަށް ހިދުމަތް ދިނުމުގައި ތިބެން ޖެހޭނެ ބައެއް ކަމުގަ އެވެ. ދައުލަތުގެ ފަށަލައެއްގެ ގޮތުގައި ދައުލަތުގެ އެހެން މުއައްސަސާތަކާ އެކުއެކީ އެވެ. ގާނޫނުއަސާސީގެ ލާމަރުކަޒީ ބާބުގައި އެބުނާ ދުޅަހެޔޮކަން ރައްޔިތުންނަށް ހޯދާ ދިނުމުގަ އެވެ.
ރައީސުލްޖުމްހޫރިއްޔާގެ ބާބަކީ ހަމަކަށަވަރުން ވެސް ގާނޫނުއަސާސީގެ އެންމެ އިސް ނާރެހެވެ. އެހެނީ ރާއްޖޭގެ ރައްޔިތުން އާނ ބަސްބުނީ ރިޔާސީ ނިޒާމަކަށް ކަމަށް ވެފައި 115 ވަނަ މާއްދާގެ މުޅި މަހުފޫމަކީ، ރައްޔިތުންގެ ހައްގުތައް ރައްކައުތެރިކުރުމާއި ދައުލަތުގެ މުއައްސަސާތަކުންނާއި ސަރުކާރުގެ އިދާރާތަކުން ގާނޫނު އަސާސީ އާއި ގާނޫނުތަކާ އެއްގޮތަށް އަމަލު ކުރުމަށް ބާރު އެޅުންކަމުގައި ދޭހަވެގެންދާތީ އެވެ. އަދި އެންމެހާ އިދާރާތައް ގުޅިގެން ރޭވުންތެރިކަމާއި ހިންގުންތެރިކަމާ އެކު މަސައްކަތް ކުރޭތޯ ބެލުމުގެ މަތިވެރި ޒިންމާ ރައީސުލްޖުމްހޫރިއްޔާ އަށް އެ މާއްދާއިން އަރުވާތީ އެވެ.
ގާނޫނުއަސާސީގެ ލާމަރުކަޒީ ބާބުގެ 232 ވަނަ މާއްދާއިން ވަރަށް ސަރީހަ އިބާރާތުން ކައުންސިލްތަކުގެ މަސްއޫލިއްޔަތުތައް ބަޔާންކޮށްދެ އެވެ. އަދި ކައުންސިލްތަކަކީ "ޖަވާބުދާރީވަނިވި އުސޫލުތަކުގެ މަތީން" ކަންކަން ހިންގާ ތަންތަން ނުވަތަ ބައެއް ކަމުގައިވުން ލާޒިމްކުރެ އެވެ. ލާމަރުކަޒީ ބާބުގެ މުޅި މަފްހޫމު ބިނާވެފައިވަނީ "ރައްޔިތުންގެ އިގުތިސާސީ އަދި އިޖުތިމާއީ ދުޅަހެޔޮކަމާއި، މުޖްތަމައުގެ ތަރައްގީ" އަށް މަސައްކަތްކުރުން ކަމުގައި 230 ވަނަ މާއްދާއިން އެނގެ އެވެ. އެހެންކަމާ އެކީގައި، އެ ރައްޔިތުންނަށް ކުރިއެރުން ހޯދައިދިނުމުގައި އެ މާއްދާގައި އެ ބުނާ "ޖަވާބުދާރީ" ވާންވީ ކޮން ގޮތަކަށް ކޮން އިދާރާއަކަށްތޯ ކުރެވޭ ސުވާލުގެ ޖަވާބު ލިބިގެން މިދަނީ ވެސް ހަމަ ގާނޫނުއަސާސީއިނެވެ.
ގާނޫނުއަސާސީގެ ބާބަކުން އުފެދޭ ކޮންމެ ނިޒާމަކީ ނުވަތަ އިދާރާއިކީ ދައުލަތުގެ އޮނިގަނޑުގެ ކޮންމެވެސް ފަށަލައެއް ކަމުގައި ބެލުމަކީ ކޮންސްޓިޓިއުޝަނަލް ލޯގެ އަސާސީ މާނަކުރުމެކެވެ. އެހެނީ، ގާނޫނުތައް ހެދެނީ ގާނޫނުއަސާސީއިން ބާރު ލިބިގެން ކަމުގައި ވާތީ އެވެ. ލާމަރުކަޒީ ބާބާއި ލާމަރުކަޒީ ނިޒާމު ހިންގުމަށް ކަނޑައަޅާ ގާނޫނު ވަކި އިސްތިސްނާ ވެގެނެއް ނުވެ އެވެ.
ލާމަރުކަޒީ ގާނޫނުގެ މާއްދާތަކުން ވެސް އެނގޭ އެއްޗަކީ، ކައުންސިލްތަކަކީ ރައްޔިތުންނަށް ހިދުމަތް ދިނުމުގައި ތިބެން ޖެހޭނެ ބައެއް ކަމުގަ އެވެ. ދައުލަތުގެ ފަށަލައެއްގެ ގޮތުގައި ދައުލަތުގެ އެހެން މުއައްސަސާތަކާ އެކުއެކީ އެވެ. ގާނޫނުއަސާސީގެ ލާމަރުކަޒީ ބާބުގައި އެބުނާ ދުޅަހެޔޮކަން ރައްޔިތުންނަށް ހޯދާ ދިނުމުގަ އެވެ.
ލާމަރުކަޒީ އުސޫލުން ކަންކަން ހިންގުމުގައި 10،000 މީހުންނަށް ވުރެ ދަށްނުވާ ކޮންމެ އާބާދީއެއް ހިމެނޭ ރަށްރަށަކީ ސިޓީއެއްގެ ދަރަޖަ ދެވޭ ތަންތަނެވެ. މާލެ ސިޓީއަކީ 200 ކައުންސިލްގެ ތެރެއިން ގާތްގަނޑަކަށް ދިވެހިރާއްޖޭގެ އާބާދީގެ ދެބައިކުޅަ އެއްބަޔާ ގާތަށް ހިދުމަތް ލިބިގަންނަން އަންނަ އެންމެ ބޮޑު ކައުންސިލެވެ. އެހެން ކައުންސިލްތަކެކޭ އެއްފަދައިން މާލެ ސިޓީ ކައުންސިލުން ވެސް ލޭންޑް ޔޫސް ޕްލޭނާއި ތަރައްގީގެ ޕްލޭން ގާނޫނު ލާޒިމްކުރާ ހިދުމަތްތައް ދެވޭނެ ބީދަޔަކުން އެކުލަވާލުމަށް ލާޒިމްކުރެ އެވެ. އަދި އެހެން ސިޓީ ކައުންސިލްތަކެކޭ އެއްފަދައިން ޖުމްލަ 27 ހިދުމަތެއް ދިނުމަށް މާލެ ސިޓީ ކައުންސިލަށް ވެސް ލާޒިމްކުރެ އެވެ.
އަޅުގަނޑު ގަބޫލުކުރާ ގޮތުގައި މިދެންނެވި ޕްލޭންތަކާއި ހިދުމަތްތައް މިލިޓަރީ ޕްރެސިޝަންގައި އެންމެ ރަނގަޅަށް ރާއްވަވާ ހިންގެވި މޭޔަރަކީ ޑރ. މުހައްމަދު މުއިއްޒު އެވެ.
އެ މަނިކުފާނުގެ ވިޝަންގައި ހަދާފައިވާ ލޭންޑް ޔޫސް ޕްލޭނަކީ ވަރަށް ވެސް ފުރިހަމަ ތަސައްވުރެކެވެ. މިހާރު ސަރުކާރުން ތައްޔާރުކުރަމުންދާ 20 އަހަރުގެ މާސްޓަޕްލޭންގެ ވިއުގައިގެ ތެރެއިން ގްރޭޓާ މާލެ އޮންނާނެ ގޮތުގެ ތަރައްގީގެ ޕްލޭން ފަސޭހައިން އެކުލަވާލެވޭނެ ތަސައްވުރެކެވެ. އެހެންވީމާ ދެން ވެސް އަޅުގަނޑުމެން ބޭނުންވަނީ މި ތަސައްވުރުގެ ތެރެއިން ހިދުމަތްތައް މިލިޓަރީ ޕްރެސިޝަންގައި ރާވާނެ އާރުކާޓީއެކެވެ.
މޭޔަރަކީ ނަލަ ހެދުންކޮޅުގައި ދެއިރު ދެދަޅަ އަށް ފޮޓޯ ނަންގަވާން ހުންނާންވީ ބޭފުޅެއް ނޫނެވެ. ލާމަރުކަޒީ ގާނޫނުން މަތިކޮށްފައިވާ ޒިންމާތައް އަދާކުރައްވާ އޭގައި ބުނާ 27 މުނިސިޕަލް ހިދުމަތްތައް ދެވޭނެ އިންތިޒާމް ރާވާ ހިންގުމަކީ އޭނާގެ ރަސްމީ މަސައްކަތެވެ. ކޮންމެ މަގެއްގެ ކޮންމެ ގަލަކީ އަދި އެ މަގެއްގައިވާ ކޮންމެ ގަހަކީ ވަކި ތާވަލެއްގެ ދަށުން އަޅާލެވޭ، ބެލެހެއްޓޭ ތަކެއްޗަށް ވާން ޖެހެ އެވެ. މާލެ ސިޓީގެ ހަމަ ކޮންމެ ރައްޔިތަކީ، އަދި ޒިޔާރަތްކުރާ ކޮންމެ މީހަކީ އެ ސިޓީއާ މެދު ފަހުރުވެރިވާ އުފާވެރި މާހައުލެއް ދެކޭ ފަރުދަކަށް ހެދުމަކީ މޭޔަރުގެ ޒިންމާ އެވެ.
ދުނިޔޭގެ އެހެން ކެޕިޓަލް ސިޓީތައް ފަދައިން ގްރޭޓާ މާލެ މިވަނީ ދަގަތްފާނަށް ދަގަނޑު ދަމާ އުސޫލުން ރާއްޖޭގެ އެކި ހިސާބުން ރައްޔިތުން ޖަމާކުރުވާ ތޮއްޖައްސައިފަ އެވެ. ރާއްޖޭގެ އުތުރާއި ދެކުނުން އަދި މެދުރާއްޖެތެރެ އިން ގޯތި ގެދޮރު ދޫކޮށް ގްރޭޓާ މާލެ ސަރަހައްދަށް ޖަމާވުމާ އެކު، ގޭބިސީތަކުގެ އަދަދަކީ މިހާރު މުޅި ރާއްޖޭގެ ނިސްބަތުން 50 ޕަސެންޓާ ގާތްކުރާ އަދަދެކެވެ. އެއީ މައްސަލައެއް ނޫނެވެ. ކެޕިޓަލް ސިޓީ މާލެއާއެކު މުޅި ރާއްޖޭގެ އިގުތިސާދު އެއް ވިއުގައަކުން ރާވާ ހިންގުމުގެ މަސައްކަތް ގާނޫނު އަސާސީ އަށް އަލަށް ގެނައި އިސްލާހާއެކީ މިދަނީ ބާރަށް ކުރެވެމުންނެވެ.
އެ މަސައްކަތުގެ އާރުކާޓީއަކީ ކުރީގެ މާލޭގެ މޭޔަރު، ރައީސުލްޖުމްހޫރިއްޔާ ޑރ. މުހައްމަދު މުއިއްޒު އެވެ. ރާއްޖެއަކީ 2040 ގައި ދުނިޔޭގެ އެންމެ ތަރައްގީ ވެފައިވާ ގައުމުތަކުގެ ލިސްޓުގައި ހިމެނިފައިވާ ގައުމަކަށް ހެދުމަކީ އެ މަނިކުފަނުގެ ވިޝަނެވެ. އެ ވިޝަންގެ އެންމެ އަސާސީ ބިންގަލަކީ ގްރޭޓާ މާލޭގެ ސަރަހައްދުގައި ކުރާނެ ކަންކަމާއި ގުޅިލާމެހިފައިވާ ފައުންޑޭޝަނެކެވެ. މާލެ ސިޓީއަށް ހޮވޭ މޭޔަރަކީ ހުރިހާ ގޮތަކުން ވެސް އެ ވިޝަނަށް އަމަލީ ސިފަ ގެނައުމުގައި ރައީސުލްޖުމްހޫރިއްޔާ އަށް އެހީތެރިވާންޖެހޭ ބޭފުޅެކެވެ.
ލާކަރުކަޒީ ގާނޫނަކީ ހުރިހާ ރޮއްޖަކުން ކިޔާއިރު ދައުލަތުގެ ހުރިހާ ބާރުތައް އެކުއެކުގައި މަސައްކަތް ކޮށްގެން ގާނޫނުއަސާސީ ބުނާ ދުޅަހެޔޮ ދިރިއުޅުން ރައްޔިތުންނަށް ހޯދައިދިނުމުގެ މަގުސަދުގައި އުފައްދާފައިވާ ގާނޫނެކެވެ.
ގާނޫނު އަސާސީއާއި އޭގެ ދަށުން ހެދޭ ގާނޫނުތަކަކީ ދައުލަތުން ރައްޔިތުންނަށް ސާދާ ދިރިއުޅުމެއް ހޯދައިދޭ ވަސީލަތެވެ. ގާނޫނު އަސާސީގައި ބުނާގޮތުން ރައީސުލްޖުމްހޫރިއްޔާއަކީ ދައުލަތުގެ އެންމެ އިސް ވެރިޔާ އެވެ. ރާޒުވާ ކުޅިބައެއްގެ ކުޅިތައް ހިތްޕުޅަށް ގެންނަ ނަމަ އެ ދައުލަތް ހިންގުމަށް އަތުރާލާ ކުޅިތަކުގެ ތެރެއިން މާލެ ސިޓީގެ މޭޔަރު ތަމްސީލު ކުރައްވާ ކުޅިވާނީ ހަމަ ގައިމު ވެސް ވަރަށް މުހިއްމު ކުޅިއަކަށެވެ.
ނޯޓު:
މި އާޓިކަލް ލިޔުއްވި ރ. މަރިޔަމް ޒުލްފާއަކީ މެލްބަން ޔުނިވާސިޓީގެ މެލްބަން ފޯރަމްގެ މެމްބަރެކެވެ. އެ ފޯރަމްއަކީ ގައުމުތަކުގެ ގާނޫނުއަސާސީ ދިރާސާކުރާ ގްރޫޕެކެވެ.
ޑރ. ޒުލްފާ ވަނީ ކުރީގެ ރައީސް މުހައްމަދު ނަޝީދުގެ ވެރިކަމުގައި ޓޫރިޒަމް މިނިސްޓަރުކަން ކުރައްވައިފަ އެވެ. އަދި މި ފަހުން އެލްޖީއޭގެ ސީއީއޯކަން ވެސް ކުރެއްވި ޑރ. ޒުލްފާއަކީ މިހާރު ފޮރިން މިނިސްޓްރީގެ ސްޓޭޓް މިނިސްޓަރެވެ.